देवल क्लबची सुरेल परंपरा

समृद्ध सांस्कृतिक परंपरेचे कोंदण लाभलेल्या कोल्हापूर शहराच्या मध्यभागी संगीत संपदेची दोन बीजे रोवली गेली. त्यातील एक होते १८८३ साली सुरु झालेले करवीर गायन समाज आणि १८९३ साली सुरु झालेले देवल क्लब. संगीत रसिकांच्या उत्कटतेतून जन्मलेल्या या घटकांनी कोल्हापूरच्या शास्त्रीय संगीतच्या ऐतिहासिक वारशाची सुरुवातीची बीजे पेरली.

करवीर गायन समाज – पहिली पाऊले

करवीर गायन समाज – पहिली पाऊले

समृद्ध सांस्कृतिक परंपरेचे कोंदण लाभलेल्या कोल्हापूर शहराच्या मध्यभागी संगीत संपदेची दोन बीजे रोवली गेली. त्यातील एक होते १८८३ साली सुरु झालेले करवीर गायन समाज आणि १८९३ साली सुरु झालेले देवल क्लब. संगीत रसिकांच्या उत्कटतेतून जन्मलेल्या या घटकांनी कोल्हापूरच्या शास्त्रीय संगीतच्या ऐतिहासिक वारशाची सुरुवातीची बीजे पेरली.
दोन संस्थांचे एकत्रीकरण

दोन संस्थांचे एकत्रीकरण

१९४६ मध्ये करवीर गायन समाज आणि देवल क्लब या दोन संस्थांचे सूर जुळून आले आणि दोन संस्थांचे एकत्रीकरण होऊन त्यांना एक स्वतंत्र ओळख प्राप्त झाली ज्याचे नामकरण, गायन समाज देवल क्लब असे झाले. सामाईक उद्दिष्ट्यांसाठी एकत्र आलेल्या या दोन संस्थांनी पुढे जाऊन हिंदुस्थानी शास्त्रीय कलांच्या जपणुकीमध्ये एखाद्या दीपस्तंभासारखे काम केले.
उदात्त राजाश्रयाची साथ – शाहू महाराजांची कौतुकाची थाप

उदात्त राजाश्रयाची साथ – शाहू महाराजांची कौतुकाची थाप

द्रष्टे राजे, कोल्हापूरचे राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांनी देवल क्लब चे सांस्कृतिक महत्व ओळखले होते. त्यांनी दिलेल्या नि:षर्त पाठिंब्यामुळे, खुल्या दिलाने दिलेल्या रक्कम रुपी मदतीने आणि इमारत उभी करण्यासाठी दिलेल्या जागेने, या छोट्याश्या रोपट्याचे पुढे भव्य वृक्षात रूपांतर झाले आणि कोल्हापुरात संगीत, नृत्य आणि नाट्य या दृश्य कलांसाठी एक हक्काचे व्यासपीठ तयार झाले.
कोल्हापुरातील सांस्कृतिक वारशाचे जतन

कोल्हापुरातील सांस्कृतिक वारशाचे जतन

शाहू महाराजांच्या कारकिर्दीत कलापूर्ण हे नाव भूषविणारे कोल्हापूर कलाकरांचे जनक म्हणून जन्माला आले. नगराचा सांस्कृतिक पट विस्तारला. संगीत, नाट्य आणि चित्रपट क्षेत्रातील दिग्गजांना या भूमीने जोपासले. बालगंधर्व आणि केशवराव भोसलेंसारख्या प्रतिभावंतांना जोपासत कलेच्या उत्सवाच्या केंद्रस्थानी असलेला क्लब देशभरातील कलापटलावर कायम ठसा उमटवत राहिला.